Hunting and Fishing. Paul Kooiker.

Hunting & Fishing
Door Paul Kooiker

 

De vragen heb ik proberen te beantwoorden aan de hand van de informatie die op internet te vinden is.
Aan het einde van de analyse is het eigenlijke antwoord van Paul Kooiker te vinden over zijn boek. Een interessante tweedeling van informatie over hetzelfde onderwerp. Met het oog op de betrouwbaarheid van internet.

Feitelijke informatie.

Het boek is gemaakt in 1990. Ook in 1990 uitgegeven door Basalt Publishers.
Het was een oplage van 1200 boeken, verdeeld in drie talen. 400 in het Engels, 400 Duits en 400 in het Japans. Geen herdruk.

Context.

Wat ik terug vond was dat dit wellicht een ironisch commentaar op ‘vernacular photography’ is, net voordat het genre in de mode kwam.
FOAM schrijft het volgende:
“Kooiker’s obsessive collections of images confuse, humiliate and unnerve. They raise questions about a photographer’s reason for looking at things and the motivation behind photographing something”.
Dit sluit zo naadloos aan op het voorgaande. Hij stelt de toendertijds opkomende ‘snapshot fotografie’ aan de kaak door fotografie naar zijn algemeenheid te herleiden. Toch even een pas op de plaats over het waarom van wat we doen.

Op photoeye.com vind ik de reactie:
“A strange little collection of sweetly colored, out-of-focus nudes reminiscent of Ryan McGinley and Mark Borthwick.”
Hier moeten ze er nog even aan wennen. Het is dus wel een eyeopener geweest in de jaren 90. Vervolgens maskeren ze hun mening in het artikel door er een kloppend verhaal van te maken met andermans recensies van het boek. Ik ga er dus niet van uit dat deze website onder de indruk was.

Bindphotobooks.blogspot.nl zegt:
“Almost all of the women are photographed from behind, seemingly in search of — or pursued by — someone or something. It is hard to tell which, a puzzle that lends an air of poetic mystery to these images.”
Een poëtisch mysterische sfeer hangt rond zijn foto’s? Ik denk dat er iemand fan is van het boek of van Paul Kooiker.

Halverwege het artikel kom ik ook Nederlandse recensies tegen;
“De fotoserie geeft een goed beeld van Kooikers uitgangspunten. Hij doet onderzoek naar de vorm van het menselijk lichaam en het beeld dat dit oplevert.”

Ook vanzoetendaal.com geeft een vleugje mening in zijn omschrijving van het boek.
Door “.. an air of poetic mysterie to these images..” te gebruiken geef je in ieder geval niet af aan het boek. Daarbij komt dat ze vergelijken ze één foto zelfs met de schilder Rafaël; “..one bathed in golden light in which a women with a spectecular mane of pre – Rafaelite hair.. “
Kortom: een geslaagd boek.

Ik denk dat bovenstaande reacties ook wel in deze tijd passen, aangezien het boek is gepubliceerd in 1999 wat nou niet ècht lang geleden is. Maar omdat de beelden van paul kooiker, de ruis die één beeld vormt, uiteindelijk geen ‘schok’ meer veroorzaken twijfel ik enigzins of de reacties nú niet toch anders zijn. We zijn gewend om van vreemde, abstracte uitingen direct een beeld te creëren of te vormen. We staan er nu minder van te kijken dat het beeld uit vage vlekken bestaat dan dat ze 13 jaar geleden deden. Dus wat dat betreft denk ik dat de reacties op dat vlak toch verandert zijn.


Onderwerp.

Over naar het onderwerp/thema. Het onderwerp is (soms) het letterlijke voorwerp van/op de foto. De persoon of het ding bijvoorbeeld. Een thema is een langgerekter en/of  langduriger begrip. Waar alle foto’s onder dezelfde noemer vallen.
“His oeuvre is a contemporary continuation of a traditional theme: the relationship between artist and model, viewer and viewed, object and subject. You never feel at ease when viewing work by Paul Kooiker”.
(www.undo.net)
Een duidelijkere omschrijving van het thema kreeg ik niet voor elkaar. Hij heeft dit boek onder andere gemaakt vanwege zijn fascinatie voor perceptie. En ook de vrouwelijke vorm waar hij zich op stort in dit boek keert steeds terug in zijn verdere werk.

“Kooiker’s obsessive collections of images confuse, humiliate and unnerve. They raise questions about a photographer’s reason for looking at things and the motivation behind photographing something”.
Dit staat ook al aan het begin van deze analyse en het is denk ik dé reden waarom Paul dit boek onder andere heeft gemaakt. Wat de diepere laag is, naast de bijzondere foto’s. Een zogenaamde spiegel die ons weer even moet laten analyseren waarom we ook alweer doen wat we doen. Zijn werk zou met dit idee tegenwoordig nog steeds kunnen worden getoond omdat we ons moeten blijven realiseren en moeten terugkoppelen waar we ook alweer mee bezig zijn.

Niet alleen in Hunting and Fishing keert het voyeuristische thema vaak terug. Ook ziet hij vrouwen graag, als fotograaf en als mens zijnde. Een terugkerend onderwerp in zijn series in ieder geval. Een gelijksoortige fascinatie vond hij in de werken van de gebroeders Klossowski, waarvan de jongste bekend werd onder de naam Balthus. Bij het fotograferen van voornamelijk vrouwen hanteert hij een vrij relativerende maar ook klinische benadering, die voortkomt uit een fascinatie voor wetenschappelijke en medische fotografie.
Hunting and Fishing geeft een opvallende anonimiteit van vrouwen weer. Dit komt natuurlijk door de manier van fotograferen (van achter) en door de onscherpheid van het beeld. Bewuste fotografische ‘onzuiverheden’ die hij in de doka tot stand bracht. “Hierdoor brengt de foto ook een soort van huiselijke erotiek over” aldus de interviewer voor Mister Motley. Ik noem hierbij de website omdat ik niet die conlusie kan trekken uit dat boek. Het heeft vast een licht erotische lading, maar dit wordt alleen echt bewerkstelligd door de naaktheid van de vrouwen. En het is eigenlijk alleen maar naakt zijn ‘zonder functie’.

 
Paul Kooiker sprak in een interview op hungertv.com:
“When I see artists or photographers who work with nudity in an erotic way, I don’t often like it.” Een bevestiging op mijn voorgaande gedachtegang in feite.
“He is fascinated with the female nude – but by no means in a classical way”. Hij past het dus juist toe als esthetisch onderwerp.

Research.

Het was een reactie op de opkomende snapshot fotografie. Hij wilde ons via een omweg laten nadenken over het nut van de op dat moment heersende fotografiestijl.  Zijn eigen overwegingen zijn subtiel in zijn/dit werk gestopt. Het komt pas nadat je de foto’s hebt bestudeerd, ontleed en de serie compleet hebt gezien. Na alle fantasie komt dan het realiserende moment waarop, als je gelukt hebt, je je bedenkt of dit misschien een kritische noot bevat. Of dit met de maatschappij te maken heeft qua vrouwen of qua fototechniek. Waarschijnlijk was het 13 jaar terug wel een vernieuwing om dit soort ‘blurry’ fotografie te zien en te bestuderen. En trok dat als eerste de aandacht terwijl in deze tijd de situatie van de vrouwen in de maatschappij misschien eerder zou opvallen. Wel bijzonder hoe het werk zodanig kan veranderen qua interpretatie aan de hand van maatschappelijk heersende ideeën/problemen.

 “I like my audience to think, ‘Who is this photographer? What does he want me to look at? Do I like to look at it?’ They get confused about it, and ask themselves, ‘Am I allowed to look at it? Is it beautiful or not?’ All those aspects are very interesting to me.”
Waarschijnlijk één van de effecten die hij moedwillig heeft willen losmaken bij het publiek.

Concept.

Hij creërt schilderachtige beelden door de ‘out-of-focus’ foto’s die hij in de doka heeft bewerkt, omgezet heeft in digitale beelden en vervolgens heeft geprint op een soort van aquarelpapier. Het is geen politieke meningsuiting van een recente gebeurtenis of een kritisch punt op de hedendaagse maatschappij. Ik zie het als ‘kunstfoto’s in hoeverre dat begrip een duidelijke omlijsting heeft.
Het zijn foto’s van vrouwen. Gefotografeerd vanuit diverse standpunten maar telkens alleen van de achterkant. Een voyeuristische maar ook spannende manier van fotograferen. Alsof ze wegrennen van iets of iemand en/of worden achtervolgd door iets of iemand. Of drastisch op zoek zijn naar iets. In ieder geval genoeg ruimte voor je eigen fantasie. Zijn fascinatie gaat uit naar vrouwen zoals al eerder duidelijk werd maar het zou ook een ander verhaal worden wanneer Paul Kooiker alleen mannen had gebruikt of een man tussen al die vrouwen had gestopt. Desalniettemin levert het spannende beelden op qua kleur. Deels grimmig door het grijs en blauw/groene en deels vrolijk door het zonnige oranje  en gelige licht. Wat het mogelijk maakt om de foto’s te naar eigen smaak te interpreteren. Het bevat beide kanten. Het standpunt van de fotograaf is letterlijk degene achter de vrouw. De fotograaf bevind zich aldoor achter de vrouw waardoor je geen gezichten kunt zien en dus geen emotie kunt plaatsen. Het maakt het raadselachtig.

Ook kwam ik een mooi stuk tegen over een ander werp van hem ‘Black Meat’. Maar de inleiding van deze tekst sluit perfect aan bij dit werk en misschien wel tot nu toe elk werk van Paul Kooiker. De diepere bezieling van het fotograferen van alleen maar vrouwen. En het antwoord op waarom er geen mannen tussen zitten.

“Paul kooiker fotografeert met name vleesrijke naakte vrouwen die doen denken aan  de 19de eeuwse ‘Femme Fatale‘. Bij dit thema ging het niet zozeer om portretteren van het uiterlijk van de vrouw maar om het portretteren van het innerlijk van de man. De fatale vrouw werd door hem tegelijkertijd begeerd en verafschuwd. Deze koele nimf herinnert ons aan onze oorsprong en appelleert tegelijkertijd aan de grote aantrekkingskracht die de onberekenbare natuur en de erotiek op ons heeft. Erotiek ontsnapt aan de wetten van de logica en is de zwakke plek van de maatschappij, de plek waar de natuur een verwoedde strijd met de cultuur aangaat. Naarmate we ons in de afgelopen decennia in het westen steeds meer van de natuur hebben verwijderd, staat dit thema opnieuw in de belangstelling”.

De titel word op www.vanzoetendaal.com omschreven als een sardonische (boosaardig en spottende). Hunting and Fishing, vrouwen als een ‘Wild Game’ terwijl de vrouwen verder terug in het artikel worden omschreven al en vergeleken met bekende vrouwen van het doek, zoals Cézanne en Rafaël. Heel lieflijk in feite. Maar op sommige foto’s zijn de vrouwen zo expres ‘out-of-focus’ dat de vrouw bijna niet meer te onderscheiden is van de schaduw en het zonlicht. Ze verdwijnt in de natuur. Maar deze verleidelijke, mannelijke visies worden te niet gedaan door de sardonische titel. En zo zijn we het cirkeltje weer rond. Een boeiende, nieuwe kijk op kunstfotografie en zijn het boek.

Techniek.

Het werk is in kleur. De kleur geeft elke foto zo zijn eigen sfeer en een tijdsbepaling. Je kunt zien of het ’s nachts of ’s ochtends was. Of dat het in de volle zon is geschoten, of dat het druilerig weer was. Maar de kleur geeft ook een emotie weer. Wegrennen in een ietwat donkere en qua kleur groenig/zwartgrijze omgeving geeft je eerder een naargeestig gevoel dan wanneer een vrouw in oranje badend licht tussen het riet rent.  Het weer is niet bepalend voor de serie maar zorgt voor verrassende wendingen. Het zorgt voor een breed spectrum van diverse  vrouwen in verschillende situaties, allen weer verschillend qua weer en tijd en jaargetijde. Al kan ik niet direct de winter terugvinden omdat het wel op elke foto groenig is.
Het moment gaat samen met het perspectief en standpunt van de fotograaf. Daar de modellen niet poseren is elke foto een snapshot. Ook verschilt de afstand tot de vrouw per foto, heel dichtbij als in bijna close-up, van veraf: het model staat ongeveer middenin de foto en zodanig veraf dat de vrouwen bijna niet meer te vinden zijn tussen al die natuur. Bij elk van deze afstanden hoort een ander moment, een andere compositie en een ander perspectief. Dit speelt dus een belangrijke rol in zijn foto’s. Zonder die diversiteit was het lang niet zo dynamisch geweest.

Organisatie.

Hierover is helemaal niets te vinden op internet of in boeken.

Uitvoering van de publicatie.

Het boek telt 112 pagina’s. Er is geen tekst te vinden in het boek behalve op het einde wie het heeft geprint e.d., de eindredactie als het ware. De enige tekst die effect hebben op de foto’s zijn de cijfers die willekeurig, lijkend, tussen de foto’s zijn geplaatst. Beginnend op 6 en eindigd met 108. Elk cijfer heeft zijn eigen bladzijde maar niet elk cijfer is aanwezig. Sommige lijken door de foto te zijn vervangen. Wat de wisselwerking tussen de foto’s en de cijfers interressant maakt. Wat is het overheersende gedeelte, de cijfers of de foto’s. De natuur of de ‘cultuur’.  Eindigend met het nummer 27 op de achterkant van het boek.
Iedere foto is een ‘fullspread’. Maar de foto’s hebben niet een lijn waarin ze gelezen moeten worden. Van achter naar of van voor naar achter bladeren geeft dezelfde energie en sfeer weer. Maar er zitten niet dezelfde ‘afstanden’, houdingen en kleuren naast elkaar. Ze zijn zodanig verdeelt dat ze in welke volgorde dan ook gelezen kunnen worden, een volgorde die niet verveelt en dus goed in elkaar zit.
Ook worden de cijfers niet uitgelegd in het boek. Het enige gegeven is de titel, de naam van de fotograaf en de uitgever.

Evaluatie.

Dit boek past precies in mijn straatje. Het is een nieuwe kijk op fotografie, vooral qua techniek. Ik hou van het schilderachtige daar ik ook ontzettend hou van schilderkunst. De combinatie werkt hier fantastisch. Ook het verhaal erachter is prettig omdat na een zekere tijd estetische beelden ook hun magie verliezen. Hier wordt uiteindelijk een subtiele diepgang duidelijk en wordt er ook een kleine uithaal gedaan naar de destijs geldende normen en waarden. En niet alleen in de kunst..

Niet alle beelden vind ik geslaagd maar dat zijn er maar twee à drie. Die zou ik er gewoon uithalen. De beelden met de ‘nare’, donkere kleuren moeten er juist in om het rauwe contrast te behouden met de andere beelden. De rest van het concept zou ik niet anders hebben gedaan.

 

Mail van Paul Kooiker:

Zijn inspiratie haalde hij uit de FKK  – Frei Korper Kultur – uit de jaren twintig/dertig in Duitsland.
Het ‘echte’ verhaal achter deze serie is ontstaan tijdens het maken en in het proces wat daarop volgt, in zijn atelier en in de doka.
De Titel van het boek Hunting and Fishing is een engelse uitdrukking voor ‘verzamelen’. Dat verklaart ook de cijfers in het boek die daar de nadruk aan geven. Tevens wordt ook de anonimiteit versterkt door de nummers.
De Camera die is gebruikt is een Olympus XA4 met een 28mm lens ingesteld op 30 cm, wat de onscherpte verklaart. En hij heeft een klein gedeelte van het negatief uitvergroot.
De locatie waar de foto’s zonder toestemming heeft geschoten zijn de Kennemer duinen. Zonder middelen of spullen.
Het fotograferen an sich duurde ongeveer een maand. De keuzes maken en het bewerken in de duurde nam ongeveer 6 maanden in beslag.
Tot slot is de financiering door uitgeverij Basalt (Willem van Zoetendaal) en door het fonds BKVB gedaan.


Conclusie.

Ik ben blij te weten waarom de titel nu bij het boek past. Maar dat de cijfers alleen voor bijval van de titel en voor de versterking anonimiteit van het beeld zijn valt mij tegen. Niet in de zin van, ik vind het niet passen of het is te niet diep genoeg. Maar meer omdat ik er al hele theorieën omheen aan het verzinnen was. Helaas willen we altijd persé dingen willen verklaren en begrijpen en niet gewoon over ons heen laten komen. Ik ben ook die val getrapt. En dat het cijfer 27 op de achterzijde alleen duidt op een nummer, een anoniem deel, een onpersoonlijkheid. Maar aan de andere kant ben ik wel opgelucht dat het niet iets vreselijks doordachts is. Dat zou zoveel afbreuk doen aan het geheel. Eigenlijk past het juist goed. De niet de zware en niet te luchtige betekenis. Wat ook leuk is om te ontdekken is dat je internet, hoe mooi de lay-out of de betrouwbaarheid van een naam ook is, eigenlijk altijd met een korreltje zout moet nemen. Het staat vol met meningen en zelfbedachte theorieën. Maar in feite ben ik ontzettend blij met het feit dat Paul Kooiker de moeite heeft genomen om mij zo snel een antwoord toe te sturen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: